by วิภาดา จิณณวาโส
ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 สถานการณ์ความปลอดภัยทางไซเบอร์ทั่วโลกกำลังกลายเป็นประเด็นที่ต้องจับตามองอีกครั้ง โดยเฉพาะภาคธนาคารและธุรกิจการเงินที่ตกเป็นเป้าหมายของการโจมตีในหลายประเทศ ตั้งแต่ฝรั่งเศส อินโดนีเซีย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ไปจนถึงมาเลเซียและอินเดีย เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมีตั้งแต่การพยายามเจาะระบบ การขโมยข้อมูลลูกค้า การทำธุรกรรมโดยไม่ได้รับอนุญาต ไปจนถึงการโจรกรรมเงินจากบัญชีของธนาคารเอง
สิ่งที่ทำให้สถานการณ์ครั้งนี้น่ากังวลมากขึ้นคือ ผู้โจมตีไม่ได้มุ่งเป้าเพียงบัญชีของลูกค้าหรือระบบโมบายแบงก์กิ้งเท่านั้น แต่ยังขยายไปถึงระบบหลังบ้าน ผู้ให้บริการเทคโนโลยี และบริษัทพันธมิตรที่เชื่อมต่อกับธนาคาร ซึ่งอาจกลายเป็นช่องทางให้ผู้ไม่หวังดีเข้าถึงระบบสำคัญได้ ขณะเดียวกัน การนำปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาใช้ช่วยสำรวจช่องโหว่และพัฒนาวิธีโจมตี ก็ทำให้ภัยคุกคามมีความซับซ้อนและรับมือได้ยากขึ้น
สถานการณ์ที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้สะท้อนเพียงความเสี่ยงที่ธนาคารทั่วโลกกำลังเผชิญ แต่ยังเป็นบททดสอบความพร้อมของ “ระบบการเงินไทย” ในการรับมือกับภัยคุกคามรูปแบบใหม่ รวมถึงสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนที่เริ่มกังวลว่าเงินฝากในบัญชีจะปลอดภัยหรือไม่ และจำเป็นต้องถอนเงินสดออกมาเก็บไว้เองหรือเปล่า
ภัยไซเบอร์ระลอกใหม่ เมื่อธนาคารกลายเป็นเป้าหมายสำคัญของแฮกเกอร์
หนึ่งในเหตุการณ์ที่สะท้อนความรุนแรงของภัยไซเบอร์ในภาคการเงินได้ชัดเจน คือ กรณีธนาคาร Crédit Mutuel Arkéa ของฝรั่งเศส ซึ่งเปิดเผยเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ว่า ถูกโจมตีทางไซเบอร์จนเกิดธุรกรรมฉ้อโกงคิดเป็นมูลค่าประมาณ 100 ล้านยูโร หรือกว่า 3,700 ล้านบาท โดยผู้โจมตีอาศัยบัญชีที่เป็นของธนาคารในการดำเนินธุรกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต ก่อนพยายามเคลื่อนย้ายเงินออกไปยังช่องทางอื่น รวมถึงแพลตฟอร์มสินทรัพย์ดิจิทัล
อย่างไรก็ตาม ธนาคารยืนยันว่าเงินที่ถูกโจรกรรมเป็นเงินของธนาคารเอง ไม่ใช่เงินฝากของลูกค้า และได้ระงับธุรกรรมบางส่วนเพื่อควบคุมความเสียหาย ขณะที่อัยการฝรั่งเศสเปิดการสอบสวนคดีดังกล่าว เหตุการณ์นี้ถือเป็นกรณีที่น่าจับตา เพราะแสดงให้เห็นว่าแม้แต่สถาบันการเงินขนาดใหญ่ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลอย่างเข้มงวด ก็ยังมีโอกาสเผชิญการโจมตีที่สามารถสร้างความเสียหายทางการเงินได้จริง
ขณะที่ฝั่งเอเชีย อินโดนีเซียกลายเป็นอีกหนึ่งประเทศที่พบความพยายามโจมตีทางไซเบอร์จำนวนมาก ข้อมูลจาก FortiGuard Labs ของ Fortinet ระบุว่า ภาคธนาคาร การเงิน และประกันภัยของอินโดนีเซียเผชิญความพยายามโจมตีมากกว่า 1.2 ล้านครั้งภายใน 24 ชั่วโมง ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน เพิ่มขึ้นจากประมาณ 657,000 ครั้งที่ตรวจพบในช่วงสุดสัปดาห์ก่อนหน้า จนหน่วยงานกำกับดูแลทางการเงินอินโดนีเซีย (OJK) ต้องประสานงานกับธนาคารต่าง ๆ เพื่อเพิ่มความเข้มข้นในการเฝ้าระวัง พร้อมกำชับให้ตรวจสอบธุรกรรมที่มีความสำคัญและระงับรายการที่มีพฤติกรรมผิดปกติเพื่อตรวจสอบก่อนดำเนินการต่อ
ส่วนเกาหลีใต้พบเหตุข้อมูลรั่วไหลจากบริษัทหลักทรัพย์ Mirae Asset Securities โดยมีข้อมูลเลขบัญชีลูกค้าประมาณ 3,800 รายรั่วไหล รวมถึงข้อมูลของพนักงานและผู้เกี่ยวข้องอีกกว่า 35,000 ราย ขณะที่ไต้หวันพบธนาคาร Bank SinoPac มีธุรกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต 427 รายการ จากบัญชี 419 บัญชี คิดเป็นมูลค่ารวม 41.76 ล้านดอลลาร์ไต้หวัน ส่วนญี่ปุ่นก็พบเหตุข้อมูลลูกค้ารั่วไหลจากระบบที่เกี่ยวข้องกับบริการหลักทรัพย์ดิจิทัลของธนาคาร Sony Bank
นอกจากนี้ อินเดียยังออกประกาศเตือนปฏิบัติการโจมตีทางไซเบอร์ที่ใช้เครื่องมือ AI สนับสนุนการเจาะระบบบริษัทการเงิน โดยมุ่งเป้าไปยังบริษัทสินเชื่อดิจิทัล ฟินเทค และผู้ให้บริการชำระเงิน ซึ่งสะท้อนว่าภัยคุกคามกำลังขยายจากธนาคารพาณิชย์ไปสู่ผู้ให้บริการทางการเงินที่มีระบบเชื่อมต่อกันมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขความพยายามโจมตีหลักแสนหรือหลักล้านครั้งที่ปรากฏในข่าวต้องทำความเข้าใจให้ถูกต้อง เพราะเป็นจำนวนกิจกรรมหรือความพยายามโจมตีที่ระบบตรวจจับได้ ไม่ได้หมายความว่ามีระบบธนาคารถูกเจาะสำเร็จตามจำนวนดังกล่าว เช่นเดียวกับตัวเลขของอินโดนีเซียที่เปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลาการเก็บข้อมูล จึงไม่ควรนำตัวเลขต่างช่วงเวลามารวมกันหรือใช้แทนจำนวนเหตุการณ์ที่เกิดความเสียหายจริง
สิ่งที่น่ากังวลกว่าจำนวนครั้ง คือ รูปแบบการโจมตีที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะการโจมตีผ่านผู้ให้บริการภายนอก (Third-party) หรือการโจมตีห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Attack) ซึ่งแฮกเกอร์อาจไม่จำเป็นต้องเจาะระบบธนาคารโดยตรง แต่เลือกโจมตีบริษัทที่ให้บริการซอฟต์แวร์ ระบบคลาวด์ หรือแพลตฟอร์มที่ธนาคารใช้งาน แล้วอาศัยการเชื่อมต่อดังกล่าวเป็นช่องทางเข้าถึงข้อมูลหรือระบบสำคัญ เมื่อประกอบกับ AI ที่ช่วยให้ผู้โจมตีสามารถค้นหาช่องโหว่ วิเคราะห์เป้าหมาย และพัฒนาวิธีหลบเลี่ยงระบบป้องกันได้รวดเร็วขึ้น ความเสี่ยงจึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสูญเสียเงิน แต่ยังรวมถึงข้อมูลส่วนบุคคล ความต่อเนื่องของบริการ และความเชื่อมั่นต่อระบบการเงินโดยรวม
ธนาคารไทยรับมืออย่างไร และประชาชนจำเป็นต้องถอนเงินสดออกมาหรือไม่
เมื่อภัยไซเบอร์เริ่มสร้างความกังวลไปทั่วภูมิภาค คำถามที่ตามมา คือ “ประเทศไทยมีความเสี่ยงมากน้อยเพียงใด?” เพราะระบบการเงินไทยเองก็พึ่งพาเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมาก ทั้งโมบายแบงก์กิ้ง การโอนเงินผ่านระบบพร้อมเพย์ การชำระเงินออนไลน์ และการเชื่อมต่อข้อมูลระหว่างธนาคารกับผู้ให้บริการภายนอก
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จึงออกประกาศเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ได้ติดตามสถานการณ์การโจมตีทางไซเบอร์และเหตุขัดข้องของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศในต่างประเทศอย่างใกล้ชิด โดยในขณะนั้นยังไม่พบผลกระทบต่อการให้บริการของสถาบันการเงินในไทย
พร้อมกันนี้ ธปท. ได้เรียกประชุมผู้บริหารสูงสุดด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (CIO) ของสถาบันการเงินทุกแห่ง รวมถึงสมาคมธนาคารไทย (TBA) และศูนย์ประสานงานด้านความมั่นคงปลอดภัยเทคโนโลยีสารสนเทศภาคธนาคาร (TB-CERT) เพื่อยกระดับมาตรการป้องกัน แลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคาม และประเมินความเสี่ยงร่วมกัน ตลอดจนกำชับให้สถาบันการเงินดูแลความต่อเนื่องของระบบไอทีและซักซ้อมแผนฉุกเฉินสำหรับระบบชำระเงินที่สำคัญตามแผนบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan: BCP)
ขณะที่ นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. เปิดเผยเพิ่มเติมว่า ในช่วง 1-2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ประเทศไทยก็พบความพยายามเจาะระบบและทดสอบระบบเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกับหลายประเทศ แต่ยังอยู่ในระดับที่สถาบันการเงินสามารถป้องกันและรับมือได้ โดย ธปท. ได้เร่งให้ธนาคารเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบ และปรับการรายงานความพยายามโจมตีให้รวดเร็วขึ้นเป็นรายวัน เพื่อให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสานงานระหว่างสถาบันการเงินได้ทันท่วงที
ด้านสมาคมธนาคารไทยใช้ TB-CERT เป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงข้อมูลภัยคุกคามระหว่างธนาคารกับ ธปท. พร้อมประสานงานกับสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) เพื่อติดตามภัยคุกคามที่อาจส่งผลกระทบข้ามอุตสาหกรรม รวมถึงกำชับให้ธนาคารตรวจสอบการเชื่อมต่อกับพันธมิตรภายนอก ควบคุมสิทธิ์การเข้าถึงระบบ และอัปเดตซอฟต์แวร์ให้เป็นปัจจุบันเพื่อลดช่องโหว่ที่อาจถูกใช้โจมตี
ในส่วนของธนาคารของรัฐอย่างธนาคารออมสินและธนาคารกรุงไทย ต่างให้ความสำคัญกับการยกระดับความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ โดยธนาคารออมสินเพิ่มความเข้มข้นในการเฝ้าระวังและตรวจจับภัยคุกคามตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมใช้เทคโนโลยีวิเคราะห์สัญญาณความผิดปกติเพื่อตรวจจับและสกัดกั้นความพยายามโจมตี นอกจากนี้ ยังนำเทคโนโลยีตรวจสอบใบหน้าขั้นสูงมาใช้ป้องกันการปลอมแปลงตัวตนด้วย AI หรือ Deepfake รวมถึงทบทวนแผนรับมือภัยไซเบอร์ (Cyber Playbook) เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อเหตุการณ์ จำกัดความเสียหาย และฟื้นฟูระบบได้อย่างรวดเร็วหากเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริง
ขณะที่ธนาคารกรุงไทยมีบทบาทร่วมกับสมาคมธนาคารไทยในการกำหนดแนวทางรับมือภัยคุกคาม โดยเน้นควบคุมความเสี่ยงจากการเชื่อมต่อระบบกับพันธมิตรและผู้ให้บริการภายนอก (Third Party) ให้เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัย พร้อมเพิ่มความเข้มข้นในการเฝ้าระวังและตรวจจับพฤติกรรมผิดปกติ รวมถึงเร่งปรับปรุงซอฟต์แวร์และองค์ประกอบทางเทคโนโลยีให้ทันสมัยอยู่เสมอ ทั้งยังใช้กลไกของ TB-CERT เป็นศูนย์กลางแลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคามระหว่างสถาบันการเงิน เพื่อให้สามารถติดตามและรับมือกับการโจมตีที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที
ส่วนในระดับธนาคารพาณิชย์ แต่ละแห่งก็มีการยกระดับมาตรการป้องกันในหลายด้าน โดยธนาคารกรุงเทพให้ความสำคัญกับการนำ AI มาเสริมระบบรักษาความปลอดภัย เพื่อช่วยตรวจจับและวิเคราะห์ภัยคุกคาม รวมถึงลงทุนด้านเทคโนโลยีเพื่อปกป้องระบบการเงินและสินทรัพย์ของลูกค้า ธนาคารกสิกรไทยเน้นการตรวจจับ ตอบสนอง และฟื้นฟูระบบให้กลับมาใช้งานได้เร็วที่สุด เนื่องจากไม่มีระบบรักษาความปลอดภัยใดป้องกันภัยได้ 100% โดยมีศูนย์เฝ้าระวังภัยตลอด 24 ชั่วโมง ควบคู่กับการเร่งอุดช่องโหว่และซักซ้อมแผน BCP เพื่อให้บริการกลับมาดำเนินต่อได้หากเกิดเหตุไม่คาดคิด
ส่วนธนาคารไทยพาณิชย์มีศูนย์ปฏิบัติการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (Security Operations Center: SOC) ทำหน้าที่ติดตาม วิเคราะห์ และตอบสนองต่อภัยคุกคามตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมใช้เครื่องมือสแกนประเมินช่องโหว่ของซอฟต์แวร์และระบบอย่างต่อเนื่อง รวมถึงซักซ้อมแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจเป็นประจำ
ด้านธนาคารกรุงศรีอยุธยาเพิ่มงบประมาณด้านเทคโนโลยีสารสนเทศเฉลี่ยปีละ 15-20% โดยพัฒนาแพลตฟอร์มความปลอดภัยแบบรวมศูนย์ (Unified Security Platform) ซึ่งปัจจุบันดำเนินการไปแล้วประมาณ 80% ช่วยเชื่อมโยงการดูแลความปลอดภัยของโครงสร้างพื้นฐาน ฐานข้อมูล และแอปพลิเคชันเข้าด้วยกัน พร้อมใช้ AI Engine ช่วยวิเคราะห์และตรวจสอบภัยคุกคามให้รวดเร็วขึ้น
ขณะที่ธนาคารทหารไทยธนชาต (ttb) มีทีมผู้เชี่ยวชาญและระบบตรวจจับภัยคุกคามที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมทดสอบและซักซ้อมแผนรับมือเหตุการณ์ทางไซเบอร์และแผนความต่อเนื่องของธุรกิจอย่างสม่ำเสมอ ส่วนบริษัทหลักทรัพย์ เมย์แบงก์ (ประเทศไทย) อาศัยโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีของ Maybank Group ในมาเลเซีย โดยมีการลงทุนด้านไอทีและความปลอดภัยไซเบอร์หลายร้อยล้านบาทต่อปี ใช้ระบบ Firewall หลายชั้น จำกัดการใช้อุปกรณ์ USB และทดสอบเจาะระบบเป็นประจำ
ด้านธนาคารไทยเครดิต ก็ได้ยกระดับมาตรการป้องกันภัยไซเบอร์เชิงรุก โดยจัดให้มีศูนย์ปฏิบัติการความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (Security Operations Center: SOC) เฝ้าระวัง ตรวจจับ และวิเคราะห์ความผิดปกติของระบบตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อให้สามารถประเมินและตอบสนองต่อภัยคุกคามได้อย่างรวดเร็ว ควบคู่กับการซักซ้อมแผนบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan: BCP) อย่างสม่ำเสมอ เพื่อทดสอบความพร้อมของบุคลากรและระบบให้สามารถดำเนินงานและให้บริการแก่ลูกค้าได้อย่างต่อเนื่อง แม้เกิดเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบต่อระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
มาตรการเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าการป้องกันภัยไซเบอร์ไม่ได้มีเพียงการติดตั้งโปรแกรมป้องกันไวรัสหรือสร้างกำแพงระบบให้แข็งแรงเท่านั้น แต่ต้องครอบคลุมตั้งแต่การเฝ้าระวังตลอดเวลา การตรวจจับความผิดปกติ การควบคุมสิทธิ์เข้าถึงข้อมูล การทดสอบช่องโหว่ ไปจนถึงการกู้คืนระบบให้กลับมาให้บริการได้อย่างรวดเร็ว เพราะแม้ระบบจะถูกโจมตี แต่ความสามารถในการจำกัดความเสียหายและฟื้นฟูบริการก็เป็นอีกหัวใจสำคัญของความมั่นคงทางการเงิน
สำหรับประชาชนที่กำลังกังวลว่าเงินฝากในบัญชีจะหายไปหรือไม่ และจำเป็นต้องถอนเงินสดมาเก็บไว้เองหรือเปล่า ข้อมูลจาก ธปท. และสมาคมธนาคารไทยในขณะนี้ยังไม่พบเหตุที่ทำให้ระบบบริการทางการเงินของไทยได้รับผลกระทบ จึงไม่มีเหตุผลให้ต้องแห่ถอนเงินสดออกจากธนาคาร การถอนเงินจำนวนมากจากความตื่นตระหนกอาจสร้างความยุ่งยากให้กับตัวเองมากกว่าช่วยลดความเสี่ยง เพราะเงินสดที่เก็บไว้ก็มีความเสี่ยงจากการสูญหาย ถูกขโมย หรือเกิดเหตุไม่คาดคิดได้เช่นกัน
อย่างไรก็ตาม การมีเงินสดสำรองสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็นในชีวิตประจำวัน เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง หรือกรณีที่ระบบชำระเงินขัดข้องชั่วคราว ถือเป็นการเตรียมพร้อมที่เหมาะสม ไม่ใช่เพราะคาดว่าธนาคารจะถูกโจมตีจนเงินฝากหาย แต่เพื่อให้สามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติหากบริการดิจิทัลบางส่วนหยุดชะงักเป็นการชั่วคราว
ขณะเดียวกัน สิ่งที่ประชาชนควรให้ความสำคัญไม่แพ้ระบบป้องกันของธนาคาร คือ การรักษาความปลอดภัยบัญชีของตนเอง ไม่กดลิงก์จากข้อความหรืออีเมลที่ไม่น่าเชื่อถือ ไม่เปิดเผยรหัสผ่าน PIN หรือ OTP ไม่ติดตั้งแอปพลิเคชันจากแหล่งที่ไม่เป็นทางการ และควรเปิดการแจ้งเตือนธุรกรรมเพื่อให้ตรวจพบความผิดปกติได้เร็ว หากพบรายการที่ไม่ได้เป็นผู้ทำ ควรติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการทันที
ท้ายที่สุด ภัยไซเบอร์ที่เกิดขึ้นทั่วโลกกำลังสะท้อนให้เห็นว่า ความมั่นคงของระบบการเงินในยุคดิจิทัลไม่ได้ขึ้นอยู่กับเงินทุนหรือขนาดของธนาคารเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการปกป้องข้อมูล ตรวจจับภัยคุกคาม ตอบสนองต่อเหตุการณ์ และรักษาความต่อเนื่องของบริการ แม้ต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อระบบธนาคารต้องเชื่อมต่อกับผู้ให้บริการเทคโนโลยีและพันธมิตรภายนอกมากขึ้น การดูแลความปลอดภัยจึงต้องครอบคลุมทั้งระบบ ไม่ใช่เพียงป้องกันช่องโหว่ภายในองค์กรของตนเองเท่านั้น
สำหรับประเทศไทย การที่ ธปท. สมาคมธนาคารไทย และสถาบันการเงินทั้งธนาคารของรัฐและธนาคารพาณิชย์เร่งยกระดับมาตรการเฝ้าระวัง ตรวจจับ และรับมือภัยคุกคามตั้งแต่ช่วงที่ยังไม่พบผลกระทบต่อบริการ ถือเป็นแนวทางเชิงป้องกันที่สำคัญ เพราะความเสียหายจากการโจมตีทางไซเบอร์อาจไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสูญเสียเงินหรือข้อมูล แต่ยังอาจกระทบต่อความเชื่อมั่นและความต่อเนื่องของระบบการเงินโดยรวมด้วย
อย่างไรก็ตาม การยกระดับความปลอดภัยของธนาคารไม่ได้หมายความว่าความเสี่ยงจะหมดไปทั้งหมด และประชาชนก็ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกจนถอนเงินออกจากระบบมาเก็บไว้เอง เพราะการถอนเงินสดไม่ได้ช่วยป้องกันความเสี่ยงจากการโจมตีระบบการเงินในภาพรวม สิ่งที่ควรทำคือใช้บริการผ่านช่องทางทางการของธนาคาร ไม่เปิดเผยรหัสผ่านหรือรหัส OTP ไม่กดลิงก์ที่น่าสงสัย และติดตามประกาศจากธนาคารหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด ในยุคที่ธุรกรรมทางการเงินพึ่งพาเทคโนโลยีมากขึ้น ความปลอดภัยจึงต้องอาศัยทั้งระบบป้องกันที่แข็งแกร่งของสถาบันการเงินและพฤติกรรมการใช้งานอย่างระมัดระวังของประชาชนควบคู่กันไป
.jpg)
ข่าวเด่น