ท่ามกลางสถานการณ์ที่ฝุ่นจิ๋วเจ้าปัญหาอย่าง PM2.5 ส่งผลกระทบต่อลมหายใจของเราอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นแขกไม่ได้รับเชิญที่มาหาคนไทยทุกปี "หน้ากากอนามัย" จึงไม่ใช่แค่ไอเทมเสริม แต่คือ "เกราะป้องกัน" ชิ้นสำคัญที่ขาดไม่ได้! สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) จะพาทุกคนไปสวมบทนักวิทย์ส่องหน้ากากแต่ละประเภทว่ามีความลับอะไรซ่อนอยู่ และเลือกใช้อย่างไรให้เป๊ะปัง ปลอดภัยจากมลพิษทางอากาศ รวมถึงโรคร้ายต่าง ๆ ที่มาพร้อมกับ PM2.5
ทำไมต้องกลัวเจ้าฝุ่น PM2.5? ฝุ่น PM2.5 คือฝุ่นที่มีขนาดจิ๋วสุด ๆ ไม่เกิน 2.5 ไมครอน ความร้ายกาจของมันอยู่ที่การแทรกซึมเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจไปจนถึงกระแสเลือดได้แบบเนียน ๆ ส่งผลให้ร่างกายเรา “พัง” ได้ทั้งระยะสั้นและ ระยะยาว ไม่ว่าจะเป็นโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ หรือแม้แต่โรคผิวหนัง และยังมีโรคเรื้อรังอื่น ๆ การใส่หน้ากากที่ถูกต้องจึงเป็นด่านแรกและสำคัญที่จะช่วยให้เราชนะศึกนี้ ในการลดความเสี่ยงจากมลพิษทางอากาศ
เปิดกรุหน้ากากอนามัย... แบบไหนที่ใช่สำหรับเรา?
1. หน้ากากอนามัยแบบปกติทั่วไป ทำจากแผ่นใยสังเคราะห์สปันบอนด์ (Spunbond) ซ้อนกัน 3 ชั้น ทำงานร่วมกันดังนี้ ชั้นนอก ที่เป็นพี่ใหญ่สายลุย ช่วยกันของเหลวและความชื้นไม่ให้ซึมเข้า-ออก ชั้นกลางคือ หัวใจสำคัญ! ที่เป็นแผ่นกรองดักจับเชื้อโรคและฝุ่นละออง และชั้นใน น้องเล็กสายซัพพอร์ต ทำจากวัสดุนุ่ม ลดการระคายเคืองผิวหน้า สำหรับบางรุ่น
อัปเกรดเป็น 4 ชั้นโดยใส่แผ่น Activated Carbon ช่วยดูดซับสารเคมีและกลิ่นได้อีกด้วย!
2. หน้ากาก N95 ที่จัดเป็น The Hero! ถ้าวันไหนค่าฝุ่นพุ่งสูง ต้องยกให้สิ่งนี้! มีประสิทธิภาพดักจับอนุภาคขนาดเล็กได้ถึง 0.3 ไมครอน และออกแบบมาให้ “แนบสนิท” กับใบหน้า เหมาะสำหรับคนที่ต้องลุยกลางแจ้งนาน ๆ
3. หน้ากากผ้า แม้จะไม่ได้กันฝุ่นจิ๋วได้ 100% แต่เป็นทางเลือกที่ดีในการลดการสัมผัสใบหน้า ป้องกันละอองไอจาม และซักใช้ใหม่ได้ เหมาะสำหรับวันชิลล์ ๆ ที่ค่าฝุ่นไม่สูงนัก
เทคนิค “เก็บหน้ากากระหว่างวัน” ให้ถูกหลักอนามัย หลายคนอาจสงสัยว่า ถ้าต้องถอดหน้ากากทานข้าวหรือพักดื่มน้ำ จะเก็บยังไงดีไม่ให้เชื้อโรคถามหา? มาดูวิธีที่ถูกต้องกัน
· ล้างมือก่อนถอดเสมอ ป้องกันเชื้อโรคจากมือไปติดที่สายรัดหรือตัวหน้ากาก
· ห้ามคล้องไว้ที่ใต้คาง เพราะผิวหนังบริเวณลำคออาจมีเหงื่อหรือฝุ่นสะสม เมื่อดึงหน้ากากลงมา สิ่งสกปรกจะติดไปที่ด้านในของหน้ากากทันที
· พกซองซิปล็อกหรือซองกระดาษ หากต้องถอดพัก ให้วางหน้ากากโดยหงายด้านที่สัมผัสใบหน้าขึ้น แล้วใส่ในซองที่สะอาดและระบายอากาศได้ เพื่อป้องกันฝุ่นภายนอกมาเกาะ
· อย่าสลับด้านใช้ จำไว้เสมอว่าด้านไหนอยู่ข้างนอก ด้านไหนอยู่ข้างใน ห้ามสลับเอาด้านนอกมาใส่ด้านในเด็ดขาด!
ใส่ให้ถูก ใช้ให้เป็น... สุขภาพดีเริ่มต้นที่ตัวเรา ห้ามใส่ซ้ำ! หน้ากากแบบใช้แล้วทิ้งอย่าเสียดาย เพราะเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรคชั้นดี ส่วนหน้ากากผ้า ต้องขยันซักให้สะอาดและตากแดดให้แห้งสนิทสม่ำเสมอ เพื่อเสริมสร้างเกราะคุ้มกันร่างกายให้ห่างไกลจากมลภาวะและโรคร้ายที่มากับอากาศ
PM2.5 อาจเป็นสิ่งเล็ก ๆ ที่เรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างร้ายแรง การรู้เท่าทันมลพิษเลือกใช้หน้ากากอนามัยให้เหมาะสม และดูแลสุขอนามัยอย่างถูกต้อง จะช่วยให้เราและคนรอบข้างสุขภาพแข็งแรงในทุกวัน มาเติมความรู้วิทยาศาสตร์ เสริมภูมิคุ้มกัน และรับมือกับ PM2.5 อย่างมีสติ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีได้ทุก ๆ วัน แวะไปที่ คลังความรู้ SciMath สสวท. คลิกเลยที่ https://www.scimath.org/article-science/item/11468-2020-04-20-08-52-51
ข่าวเด่น