สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร. หรือ NARIT) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เผย 23 กันยายน 2569 เป็นวัน "วันศารทวิษุวัต" ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน นับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเริ่มต้น สู่ฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้
นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เปิดเผยว่า ในวันที่ 23 กันยายน 2569 เป็นวัน “ศารทวิษุวัต” (อ่านว่า สา-ระ-ทะ-วิ-สุ-วัด) (Autumnal Equinox) ดวงอาทิตย์ จะเคลื่อนมาอยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลก ทำให้ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออก และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดี ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน นับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ เช่น แถบยุโรป อเมริกาเหนือ แอฟริกาตอนเหนือ และบางพื้นที่ของเอเชีย ขณะที่ประเทศทางซีกโลกใต้จะเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ เช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาตอนใต้ ทวีปอเมริกาใต้บางส่วน และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้
สำหรับประเทศไทย วันดังกล่าวดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าเวลาประมาณ 06:07 น. และจะตกลับ ขอบฟ้า เวลาประมาณ 18:13 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) ซึ่งจะยังคงอยู่ในฤดูฝน ตามหลักการแบ่งฤดูกาลของไทยโดยพิจารณาจากลักษณะลมฟ้าอากาศเป็นหลัก
นายศุภฤกษ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า แม้ช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นและตกในวันดังกล่าวปรากฏไม่เท่ากัน แต่การกำหนดปรากฏารณ์นั้น จะนิยามจาก “ดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก” โดยอ้างอิงจากตำแหน่ง ขอบบนของ ดวงอาทิตย์ ที่สัมผัสกับเส้นขอบฟ้า (ไม่ใช่จุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์) กล่าวคือ เวลาดวงอาทิตย์ขึ้นจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ปรากฏเหนือเส้นขอบฟ้า ขณะที่เวลาดวงอาทิตย์ตกจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ลับเส้นขอบฟ้าไป ดังนั้นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่เหนือขอบฟ้าจึงยาวกว่า 12 ชั่วโมงเล็กน้อย ในหลายพื้นที่ แม้จะเป็นช่วงวิษุวัตก็ตาม
อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนของแต่ละพื้นที่บนโลกอาจไม่ได้ยาว 12 ชั่วโมงพอดี แต่หากพิจารณาจากตำแหน่งจุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ และไม่รวมผลจากการหักเหของแสงในชั้นบรรยากาศ ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนจะใกล้เคียงกัน คือประมาณ 12 ชั่วโมง
หลังจากวันศารทวิษุวัต ดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกค่อนไปทางทิศใต้มากขึ้นเรื่อย ๆ สำหรับประเทศไทย ช่วงเวลากลางวันจะค่อย ๆ สั้นลง ส่วนกลางคืนจะยาวขึ้นจนถึง “วันเหมายัน” (Winter Solstice) ในวันที่ 22 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันที่ช่วงเวลากลางคืนยาวนานที่สุดในรอบปีของซีกโลกเหนือ และเริ่มเข้าสู่ฤดูหนาว ขณะที่ซีกโลกใต้จะมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดและเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อน
ติดตามข้อมูลปรากฏการณ์ดาราศาสตร์อื่น ๆ ที่น่าสนใจได้ทางเพจเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัย ดาราศาสตร์แห่งชาติ
ข่าวเด่น