ในช่วงปลายเดือนเมษายน 2569 คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ภายใต้ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) มีมติคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1.00% พร้อมประเมินว่าเศรษฐกิจไทยมีแนวโน้ม "ขยายตัวชะลอลง" ถ้อยคำนี้ฟังดูเป็นภาษาทางการที่ค่อนข้างนุ่มนวล แต่หากแปลให้ตรงกับสภาพความเป็นจริงมากขึ้น กำลังสะท้อนว่าแรงขับเคลื่อนของเศรษฐกิจไทยกำลังอ่อนลง ในขณะที่แรงกดดันจากต้นทุนชีวิตกลับเร่งตัวขึ้นอย่างชัดเจน และเมื่อพิจารณาข้อมูลเศรษฐกิจล่าสุดประกอบ โดยเฉพาะตัวเลขและการประเมินเงินเฟ้อที่ถูกปรับขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ภาพที่เริ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ คือ ภาวะที่ “ค่าครองชีพกำลังพุ่งแซงรายได้ของคนไทย” อย่างเป็นรูปธรรม
เงินเฟ้อเร่งตัว ขณะที่รายได้ถูกกด
หนึ่งในข้อมูลสำคัญจากการประเมินล่าสุดของธนาคารแห่งประเทศไทย คือ การปรับคาดการณ์เงินเฟ้อปี 2569 จากระดับต่ำเพียง 0.3% ขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 2.9% และในกรณีเลวร้ายอาจขยับขึ้นไปแตะระดับ 5% ซึ่งการปรับขึ้นในลักษณะนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการแก้ตัวเลขเล็กน้อย แต่สะท้อนว่าต้นทุนในระบบเศรษฐกิจกำลังเปลี่ยนทิศอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะจากปัจจัยด้านพลังงานและต้นทุนการผลิตที่เชื่อมโยงกับสถานการณ์โลก และสิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่า คือ ธนาคารแห่งประเทศไทยได้แสดงความกังวลและส่งสัญญาณเตือนเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจไทย โดยเฉพาะเรื่อง "ค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้น ในขณะที่รายได้ประชาชนลดลง" เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงการคาดการณ์เชิงทฤษฎี แต่เป็นการยืนยันว่า ทั้งสองฝั่งของสมการเศรษฐกิจ ของ “รายได้” และ “รายจ่าย” กำลังเคลื่อนไหวสวนทางกัน
ข้อมูลจากภาคธุรกิจยิ่งตอกย้ำภาพนี้ชัดขึ้น เมื่อผู้ประกอบการในประเทศมีแผนปรับขึ้นราคาสินค้าและบริการในช่วงอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า จากเหตุผลที่ไม่ได้ซับซ้อนว่า เมื่อต้นทุนเพิ่ม กำไรก็จะถูกบีบ และหนีไม่พ้นการขึ้นราคาในที่สุด ซึ่งในเชิงเศรษฐศาสตร์ นี่คือปรากฏการณ์ “Cost-push Inflation” หรือเงินเฟ้อที่เกิดจากต้นทุน ไม่ใช่จากอุปสงค์ ซึ่งมักจะส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคโดยตรง และหลีกเลี่ยงได้ยาก เพราะเมื่อราคาสินค้าในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่พลังงาน อาหาร ไปจนถึงค่าขนส่ง ทยอยปรับขึ้น ผลกระทบจะกระจายไปทั้งระบบ และสุดท้ายตกลงมาที่ผู้บริโภคในรูปของ “ค่าครองชีพที่สูงขึ้น”
เพียงแต่ว่า สถานการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยในตอนนี้ ยังอยู่ในระดับจำกัด โดยมีการคาดการณ์ว่า GDP ปี 2569 อาจเติบโตเพียงราว 1.5% เท่านั้น ตัวเลขนี้มีความหมายมากกว่าที่เห็น เพราะการเติบโตของ GDP เป็นตัวแทนของ “รายได้ในระบบ” หากเศรษฐกิจโตช้า รายได้ของภาคธุรกิจและแรงงานก็มีแนวโน้มขยายตัวจำกัดตามไปด้วย และในทางปฏิบัติ ยังหมายถึงการขึ้นเงินเดือนที่ชะลอตัวลง โบนัสที่ลดลงหรือไม่แน่นอน และการจ้างงานที่มีความระมัดระวังมากขึ้น ดังนั้นเมื่อรายได้ไม่เพิ่ม (หรือในบางกรณีเริ่มลดลง) ขณะที่ค่าครองชีพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ช่องว่างระหว่าง “เงินที่หาได้” กับ “เงินที่ต้องใช้” จึงขยายกว้างขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
กำลังซื้อที่อ่อนแรง คือสัญญาณลึกของปัญหา
ผลลัพธ์ที่เริ่มปรากฏชัดก็คือ “กำลังซื้อของผู้บริโภคที่อ่อนแรงลง” ภาคครัวเรือนไทยจำนวนมากต้องเผชิญกับภาระหนี้ที่ยังอยู่ในระดับสูง ทำให้ความสามารถในการใช้จ่ายที่ลดลงอยู่แล้ว เมื่อรวมกับค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น จึงยิ่งจำกัดการบริโภคมากขึ้นไปอีก พฤติกรรมผู้บริโภคจึงเริ่มเปลี่ยนไป เช่น เลือกซื้อเฉพาะสินค้าจำเป็น หันไปใช้สินค้าราคาถูกลง หรือลดคุณภาพชีวิตในบางด้านโดยไม่ตั้งใจ ทั้งหมดนี้ไม่เพียงแต่กระทบต่อชีวิตประจำวันของประชาชน แต่ยังย้อนกลับไปกดดันภาคธุรกิจและการเติบโตของเศรษฐกิจโดยรวมอีกด้วย
โดยหากสรุปสถานการณ์ทั้งหมดในประโยคเดียว สิ่งที่กำลังเกิดขึ้น คือ “ค่าครองชีพที่ขับเคลื่อนด้วยต้นทุนกำลังเพิ่มขึ้นเร็ว ขณะที่รายได้ที่ขับเคลื่อนด้วยการเติบโตของเศรษฐกิจกำลังเพิ่มขึ้นช้าลง” แม้จะไม่มีตัวเลขอย่างเป็นทางการที่ระบุว่า “ค่าครองชีพแซงรายได้กี่เปอร์เซ็นต์” แต่ข้อมูลทั้งหมดจากธนาคารแห่งประเทศไทยกำลังชี้ไปในทิศทางเดียวกันอย่างชัดเจน นี่คือภาวะที่ในทางเศรษฐศาสตร์ที่เรียกว่า “Income Squeeze” หรือการที่รายได้ของประชาชนถูกบีบจากสองด้านพร้อมกัน-รายได้ที่ไม่โต และค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น
บทสรุปของเศรษฐกิจไทยในวันนี้ ไม่ได้อยู่ในภาวะถดถอยรุนแรง แต่ก็ไม่ได้แข็งแรงพอที่จะทำให้ประชาชนรู้สึกว่าคุณภาพชีวิตดีขึ้น การคงอัตราดอกเบี้ยไว้ที่ระดับต่ำครั้งนี้ของ กนง. สะท้อนว่าผู้กำหนดนโยบายกำลังพยายาม “ประคอง” เศรษฐกิจไม่ให้ชะลอลงมากเกินไป แต่ในอีกด้านหนึ่ง มันก็สะท้อนว่าพื้นฐานเศรษฐกิจไทยยังคงเปราะบาง และท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เพียงตัวเลข GDP หรือเงินเฟ้อ แต่คือความเป็นจริงที่ประชาชนต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน จากค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น ในขณะที่รายได้ของคนไทยหยุดไล่ทันค่าครองชีพไปแล้ว
ข่าวเด่น