ในวันที่โลกเพิ่งเริ่มฟื้นตัวจากบาดแผลของโควิด-19 ได้ไม่นาน ชื่อของ "ฮันตาไวรัส" กลับเริ่มถูกพูดถึงอีกครั้งในฐานะความเสี่ยงใหม่ที่อาจสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อเศรษฐกิจโลก หลังเกิดเหตุระบาดบนเรือสำราญ MV Hondius ซึ่งออกเดินทางจากเมือง อูซัวยา ประเทศอาร์เจนตินา ก่อนจะพบผู้โดยสารเสียชีวิตหลายราย และมีการยืนยันภายหลังว่า ผู้ป่วยมีการติดเชื้อ "Andes virus" หรือไวรัสฮันตา สายพันธุ์แอนดีส
ความน่ากังวลของไวรัสชนิดนี้นั้น ไม่ได้อยู่แค่เรื่องอัตราการเสียชีวิตที่สูง แต่คือมันเป็นไวรัสสายพันธุ์เดียวที่มีหลักฐานชัดเจนว่าสามารถ “ติดต่อจากคนสู่คน” ได้ ผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่ง หรือการใกล้ชิดกับผู้ป่วยเป็นเวลานาน โดยเฉพาะในพื้นที่ปิด ซึ่งสถานการณ์ในตอนนี้ ก็ยิ่งถูกจับตาหนักขึ้น เมื่อมีรายงานว่าผู้โดยสารบางส่วนได้ลงจากเรือและเดินทางกลับไปแล้วกว่า 12 ประเทศ ก่อนจะมีการยืนยันการระบาดอย่างเป็นทางการ ขณะที่ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาเฉพาะสำหรับโรคนี้ แม้ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุข ยังย้ำว่า ไวรัสฮันตาไม่ได้แพร่กระจายง่ายเท่าโควิด-19 และยังไม่มีสัญญาณว่าจะกลายเป็นการระบาดใหญ่ระดับโลกในเร็ววัน แต่สิ่งที่ตลาดการเงินและภาคธุรกิจเริ่มจับตา ไม่ใช่เพียงตัวโรค หากแต่คือ “ผลกระทบทางเศรษฐกิจ” ที่อาจเกิดขึ้น หากโลกเริ่มกลับเข้าสู่โหมดความกลัวอีกครั้ง
เพราะในโลกยุคปัจจุบัน เศรษฐกิจสามารถชะลอตัวได้ แม้โรคจะยังไม่ระบาดเต็มรูปแบบ เพียงแค่ผู้คนเริ่มลดการเดินทาง หยุดใช้จ่าย หรือภาคธุรกิจเริ่มชะลอการลงทุน ความเสียหายก็สามารถเกิดขึ้นได้ทันที และสำหรับ “ประเทศไทย” ความเสี่ยงนี้อาจรุนแรงกว่าหลายประเทศ เนื่องจากไทยเป็นประเทศที่พึ่งพาการท่องเที่ยวและการบริโภคภายในประเทศสูงมาก รายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติถือเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์หลักของเศรษฐกิจไทยมาโดยตลอด หากโลกเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะระวังการเดินทางอีกครั้ง ผลกระทบจะเกิดขึ้นทันที ตั้งแต่สายการบิน โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์การค้า ไปจนถึงแรงงานรายวัน ปัญหาคือเศรษฐกิจไทยในวันนี้ ยังไม่ได้ฟื้นตัวเต็มที่จากบาดแผลเดิมของโควิด หลายครัวเรือนยังมีภาระหนี้สูง กำลังซื้อยังอ่อนแรง ขณะที่ SME จำนวนมากยังอยู่ในสภาวะเปราะบางจากต้นทุนที่เพิ่มขึ้นและการแข่งขันที่รุนแรง ดังนั้น หากเกิดวิกฤตระลอกใหม่ แม้จะไม่รุนแรงเท่าโควิด แต่ก็อาจเพียงพอที่จะทำให้เศรษฐกิจไทยสะดุดได้อีกครั้ง โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจโลกเองก็เผชิญความไม่แน่นอนจากสงคราม ภูมิรัฐศาสตร์ และต้นทุนการเงินที่ยังอยู่ในระดับสูง
หากเกิดวิกฤตอีกครั้ง “สภาพคล่อง” จะสำคัญกว่าผลตอบแทน
หนึ่งในบทเรียนสำคัญที่สุดจากโควิด คือ ในช่วงวิกฤต คนที่รอดไม่ใช่คนที่มีผลตอบแทนสูงที่สุด แต่คือคนที่มี “สภาพคล่อง” มากพอจะประคองตัวผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบาก หลายคนในช่วงโควิดไม่ได้ล้ม เพราะไม่มีทรัพย์สิน แต่ล้มเพราะไม่มีเงินสดพอใช้ระหว่างรายได้หยุดชะงัก ดังนั้น หากโลกเริ่มเข้าสู่ภาวะเสี่ยงอีกครั้ง สิ่งสำคัญอันดับแรกไม่ใช่การรีบหาหุ้นที่จะขึ้น แต่คือการ กลับมาประเมิน “ภูมิคุ้มกันทางการเงิน” ของตัวเอง เงินสำรองฉุกเฉินอาจต้องมากกว่าที่เคยคิด โดยเฉพาะในยุคที่ความเสี่ยงสามารถเกิดขึ้นได้พร้อมกันหลายด้าน ทั้งโรคระบาด เศรษฐกิจชะลอ และตลาดการเงินผันผวน
ขณะเดียวกัน การลดภาระหนี้ ก็เป็นอีกเรื่องสำคัญ เพราะสิ่งที่อันตรายในช่วงเศรษฐกิจผันผวน ไม่ใช่แค่รายได้ลด แต่คือการที่ดอกเบี้ยและภาระผ่อนยังคงเดินต่อ แม้ธุรกิจจะหยุดหรือรายได้สะดุด คนที่มี Leverage สูง มักเป็นกลุ่มที่ถูกบังคับขายสินทรัพย์ก่อนเสมอในช่วงวิกฤต ส่วนในมิติการลงทุน นักลงทุนควรเริ่มคิดเรื่อง “การกระจายความเสี่ยง” อย่างจริงจัง มากกว่าการถือสินทรัพย์กระจุกตัวในตลาดเดียวหรือประเทศเดียว
แล้วนักลงทุนควรจัดพอร์ตอย่างไรดี?
หากเกิดโรคระบาดรอบใหม่ ตลาดที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด มักเป็นกลุ่มธุรกิจที่พึ่งพาการเดินทาง การรวมตัวของผู้คน และการใช้จ่ายเชิงอารมณ์ เช่น โรงแรม สายการบิน ห้างสรรพสินค้า ร้านอาหาร ธุรกิจอีเวนต์ หรืออสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์ ซึ่งหลายธุรกิจเหล่านี้ คือ กลุ่มสำคัญของเศรษฐกิจไทย ในทางกลับกัน ธุรกิจที่มักมีความยืดหยุ่นมากกว่าในภาวะวิกฤต คือ กลุ่มที่เกี่ยวข้องกับ “สิ่งจำเป็น” ต่อชีวิตประจำวัน เช่น สุขภาพ เวชภัณฑ์ เทคโนโลยีดิจิทัล โลจิสติกส์พื้นฐาน ระบบออนไลน์ หรือธุรกิจที่สามารถดำเนินงานแบบออนไลน์ได้ ซึ่งโลกหลังโควิดก็ทำให้เห็นชัดว่า การถือสินทรัพย์กระจุกตัวในประเทศเดียวหรืออุตสาหกรรมเดียว อาจสร้างความเสียหายมหาศาลได้เมื่อเกิดวิกฤต การมีสินทรัพย์หลายประเภท หลายประเทศ หรือหลายสกุลเงิน อาจกลายเป็นเรื่องจำเป็นมากขึ้นในโลกยุคใหม่ โดยเฉพาะสำหรับประเทศไทย ซึ่งค่าเงินบาทมีโอกาสผันผวนสูง หากเกิดเงินทุนไหลออกในช่วงตลาดตื่นกลัว
โลกหลังโควิด และวิกฤตรอบใหม่อาจเร่งการเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง
และหนึ่งในสิ่งที่โควิดทำไว้ คือ การเร่งให้โลกเข้าสู่ยุค Digital Transformation เร็วกว่าที่คาดไว้หลายปี หากโลกต้องเผชิญความเสี่ยงด้านโรคระบาดอีกครั้ง สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือการเร่งลงทุนในเทคโนโลยีมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น
• AI และ Automation
• Telemedicine
• Robotics
• Food Security
• Supply Chain Diversification
เพราะทุกประเทศจะกลับมาตั้งคำถามเหมือนเดิมว่า หากโลกหยุดอีกครั้ง ระบบเศรษฐกิจจะเดินต่ออย่างไร ธุรกิจที่มีความยืดหยุ่นสูง ใช้แรงงานหน้างานน้อย หรือสามารถดำเนินงานผ่านระบบออนไลน์ได้ จึงมีแนวโน้มที่จะกลายเป็นกลุ่มที่ได้รับความสนใจมากขึ้น ขณะที่ธุรกิจแบบเดิมที่พึ่งพาการรวมตัวของผู้คนจำนวนมาก อาจต้องเผชิญแรงกดดันต่อเนื่อง หากไวรัสฮันตาเกิดแพร่ระบาดขึ้นมาจริง ๆ
บทสรุปของการลงทุนในตอนนี้ อาจไม่ใช่การทำกำไรสูงสุด แต่ต้องคำนึงถึงการอยู่รอดได้ในทุกวิกฤต แม้วันนี้ ไวรัสฮันตา ยังไม่ได้อยู่ในระดับที่โลกต้องประกาศภาวะฉุกเฉินแบบโควิด แต่เหตุการณ์บนเรือสำราญ MV Hondius กำลังสะท้อนบางอย่างชัดเจนว่า โลกยุคใหม่อาจเผชิญ “ความเสี่ยงรูปแบบใหม่” ได้ตลอดเวลา และในโลกที่เชื่อมต่อกันมากเกินไป วิกฤตสามารถเริ่มจากจุดเล็กเพียงจุดเดียว ก่อนจะลามกระทบทั้งระบบเศรษฐกิจโลกได้อย่างรวดเร็ว สำหรับนักลงทุนและประชาชนทั่วไป สิ่งสำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การพยายามทำนายว่าโรคจะระบาดหรือไม่ แต่คือการสร้างระบบการเงินที่สามารถ “อยู่รอด” ได้ แม้โลกจะเกิดความผันผวนอีกครั้ง เพราะหลังโควิด โลกอาจไม่ได้เข้าสู่ยุคที่ปลอดภัยขึ้น แต่อาจกำลังเข้าสู่ยุคที่ความไม่แน่นอน กลายเป็นเรื่องปกติของเศรษฐกิจโลกไปแล้วจริง ๆ
ข่าวเด่น