หากจะให้พูดอย่างตรงไปตรงมา ธุรกิจ SMEs ของไทยในปัจจุบันนั้น เรียกได้ว่ายังคงอยู่ท่ามกลางมรสุมลูกใหญ่ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายรอบด้าน โดยเฉพาะผลกระทบจากสงครามเศรษฐกิจโลกที่ยังคงคาราคาซังจากนโยบายภาษีสหรัฐ ซึ่งด้วยความไม่แน่นอนของการบังคับใช้นโยบายที่เกี่ยวโยงกับความสัมพันธ์ในเส้นทางการค้าของหลายๆ ประเทศทั่วโลก ทำให้แรงกระเพื่อมของความเสี่ยง ส่งอิทธิพลมายังเศรษฐกิจไทย ทั้งค่าเงินที่ผันผวน เม็ดเงินลงทุนที่ไหลเข้ามาลดลง ไปจนถึงความสามารถในการซื้อขายที่ต่ำลง ซึ่งส่งผลกระทบต่อธุรกิจ SMEs เข้าอย่างจัง โจทย์สำคัญในตอนนี้จึงเป็นการหาทางรอดด้วยการปรับตัวอย่างเร่งด่วน เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ให้ได้มากที่สุด
สืบเนื่องจากปัญหาที่ SMEs ไทยกำลังเจอจากสงครามเศรษฐกิจโลก ทั้งต้นทุนวัตถุดิบพุ่งขึ้นสูง เงินบาทผันผวน ตลาดส่งออกมีความสั่นคลอน เนื่องจากไทยพึ่งพาตลาดสหรัฐสูงมาก แต่ตอนนี้จากนโยบายภาษี ทำให้ไทยมีความสามารถในการแข่งขันลดลง และยังโดนแย่งตลาดโดยประเทศที่ได้สิทธิภาษีมากกว่าไทย เช่น เวียดนาม, เม็กซิโก ฯลฯ นอกจากนี้ เมื่อเศรษฐกิจของประเทศคู่ค้าของสหรัฐซบเซาลงเพราะโดนภาษีเหมือนกัน ก็ยังส่งผลกระทบกลับมายัง SMEs ไทย ที่สินค้าหรือวัตถุดิบในห่วงโซ่ Supply Chain เดียวกัน ที่เดิมเคยขายให้ประเทศเหล่านี้ได้ก็ขายได้น้อยลงไปด้วย ดังนั้นแนวทางการเอาตัวรอดของ SMEs ไทย อาจจะต้องเพิ่มช่องทางเพื่อเอาตัวรอดในรูปแบบใหม่ เช่น
1. ลดการพึ่งพาตลาดสหรัฐฯ โดยหาตลาดใหม่แบบ “Smart Diversification”
• เปลี่ยนไปตีตลาดยัง อินเดีย, ตะวันออกกลาง, แอฟริกา หรือประเทศที่กำลังโตและอยากได้สินค้าคุณภาพแต่ราคาไม่แรง
• ใช้พลังของ FTA ที่ไทยมี เช่น อาเซียน, CPTPP (บางส่วน), ไทย-ออสเตรเลีย, ไทย-อินเดีย
• รัฐบาลกำลังเร่งเจรจา FTA ใหม่ๆ ทึ่จะเพิ่มโอกาสทางการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ ซึ่งต้องติดตามอย่างใกล้ชิดแล้วลงสนามทันทีเพื่อใช้ให้เป็นประโยชน์ก่อนคู่แข่ง
2. พัฒนาสินค้าให้เป็น “Value-based” แทนการแข่งแค่ราคา
• สินค้าที่ขายดีในยุคสงครามเศรษฐกิจ = สินค้าที่ “แก้ปัญหาเฉพาะได้” เช่น
• ใช้ทนกว่า
• ซ่อมง่าย
• เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
• ตอบโจทย์ Niche Market
• ยุคนี้ลูกค้าทั่วโลกเริ่ม “เลือกของที่คุ้มค่า ไม่ใช่แค่ถูก”
3. สร้างแบรนด์ให้ชัดเจนขึ้น
• การมีแบรนด์ที่คนจำได้ จะช่วยให้ลูกค้าตามมาซื้อเองแม้ย้ายแพลตฟอร์ม
• สร้างความแตกต่างของสินค้า
• Design ที่มีลูกเล่น นำสายตา เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
• Storytelling ออกแบบเรื่องราวของแบรนด์เสมือนเป็นบุคคล ๆ หนึ่ง เช่น การทำ Personal Branding
• Packaging ที่หยิบจับใช้สอยง่าย หรือเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อเพิ่ม Value ให้กับสินค้า
• ความเฉพาะตัวของไทย (งาน Craft, วัตถุดิบจากไทย, วัฒนธรรมไทย)
4. ใช้เทคโนโลยี & AI ช่วยลดต้นทุน + เพิ่มประสิทธิภาพ
• AI tools ที่ใช้จัดการ Stock, ออกแบบ Content, คำนวณราคาต้นทุน-กำไร ซึ่งจะช่วยลด Manpower แต่ยังมีผลการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ
• Automation ในกระบวนการผลิตบางส่วน เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มกำไรต่อหน่วย
5. จับมือเป็น “คลัสเตอร์” ไม่เดินเดี่ยว
• SMEs ไทยมักล้ม เพราะ “สู้เดี่ยว” ไม่มีพาร์ทเนอร์ที่ช่วยสนับสนุนหรือสร้างความแข็งแกร่งให้
• ปี 2025 รัฐหนุน B2B คลัสเตอร์: เช่น กลุ่มผู้ผลิตชิ้นส่วน, กลุ่ม OTOP, กลุ่มแปรรูปผลไม้
• รวมตัวกันจะสามารถมีอำนาจต่อรองราคาวัตถุดิบได้ แชร์ Network ขาย-ส่งออกได้ ไปจนถึงการขึ้นชื่อร่วมกันเพื่อเข้าตลาดใหม่
ทั้งนี้ SMEs ไทยจะอยู่รอดปลอดภัยผ่านพ้นปีแห่งมรสุมลูกนี้ไปได้ หัวใจสำคัญ คือ ความยืดหยุ่น ที่พร้อมปรับเปลี่ยนตามสภาพแวดล้อม ไม่ยึดติดกับอะไรเดิม ๆ และต้องไขว่คว้าจับโอกาสที่เป็นประโยชน์กับธุรกิจอย่างทันท่วงที เพราะถ้าหากยังยืนอยู่นิ่ง ๆ หรือเพียงแค่ใช้วิธีตั้งรับเพียงอย่างเดียวเท่านั้น สุดท้ายแล้วก็อาจไม่สามารถอาศัยอยู่ในโลกที่หมุนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วและมีแต่ความไม่แน่นอนไปได้
ข่าวเด่น